İlçemizin genel olarak jeolojik yapısı içinde bulunduğu bölgenin bünyesine benzemekte ise de; zamanla meydana gelen tektonojik olaylar, yer yer özellik gösteren oluşumlara da yol açmiştir. Örneğin tipik oluşum olarak "Kömür Havzası" ile "Bakırçay havzası" nı ilçemizde gösterebiliriz. Ancak, tipik oluşumlara geçmeden önce; İlçenin Genel jeolojik drumu üzerinde durmak yerinde olacaktır, kanısındayız.
A) Genel Jeolojik Durum:
Genel olarak ege bölgesinde temeli, birinci zaman üst karbor devrinin konglomeraları, greleri ve yarı mermerleri teşkil eder. Aradan geçen uzun devre boşluğundan sonra; İkinci zaman jura devri marn katının 100 ile 800 kalınlığındaki çok karakteristik kil, killi grelerin ve kalkerlerinin yer aldığı görülür.
Uzun bir zaman boşluğundan sonra kömür yatakalrını taşıyan genç tersier devrinin, meydana geldiği görülmektedir.Esasen kömür katlarını kapsıyan seri, miyosen devrine ait seri olup;İlçenin en karakteristik yapısını işte bu genç tersiyer teşkil etmektedir.
İkinci zaman jura devri oluşumunda başlayan ve günümüzde de devam edegelmekte olan genç alpinien tektonik hareketler, üçüncü zaman pliosen devrinde kısmen hafiflemiş görünüyor ise de;yine önemli ölçüde trasgresyonlar ve regresyonlar sonucu karalarla denizlerin meydana gelişine sebep olmuşlardır. Bu olay ise, bir taraftan önemli iklim değişikliğini doğurduğu gibi diğer yandan tortul ve hayati önemi haiz tabakalarında çok değişik şekilde oluşumunu sağlamıştır.
Nitekim sığ sularda meydana gelmiş killer, kumlu killer ve özellikle killi kalkerler 50-250 metre arasında kalınlık göstermekte olup, karakteristik çeşitli fosilleri kapsamaktadır. Bu meyanda o devredeki sıcak ve çok rutubetli iklim etkisi ile bitkilerle basit ve büyük görünüşlü hayvanlar; bol sayıda türemiş ve sür'atle gelişmişlerdir.
Buraya kadar genel anlam taşıyan açıklamada bulunduktan sonra yukarıda işaret ettiğimiz gibi İlçemiz yönünden tipik oluşum sayılan "Kömür Havzası" ve "Bakırçay Havzası" üzerinde duralım.
B) Kömür Havzasının Jeolojik Durumu :
İşçemiz ve hatta memleketimiz için büyük önem taşıyan kömür madeninin meydana gelişini, bünyenin jeolojik ve kartografik karateristiğini; kısaca da olsa açıklamakta yarar görmekteyiz.Kömür havzası eksen kuzey-güney doğrultusunda olan sığ bir göl veya körfez içinde teşkül etmektedir.
Jeolojik ve karttoğrafik şartlara rağmen, bugün Soma kömür havzasını 180 ila 200 milyon ton linyit kömür rezervi olduğu tahmin edilmektedir.Yılda birbuçuk milyon ton üstünde istihsal yapılmaktadır. Memleketimizin sanayi kolundaki gelişmesinde Soma kömür havzasının büyük bir yer tutacağına asla şüphemiz yoktur.
